تغییرات اقلیمی در شمالگان بیشتر و سریعتر از دیگر نقاط جهان

منظره هوایی یک روستا، و برف و کوهستان ها (Courtesy of 807th Medical Command/Wikimedia Commons)
(Courtesy of 807th Medical Command/Wikimedia Commons)

ویت شیرد، هنگامی که از روستاهای بومی در آلاسکا دیدن می کرد، به ضرورت اقدام در زمینه تغییرات آب و هوا پی برد. او خانه هایی را دید که در حال فرو غلتیدن در دریا بودند و گورستان های قدیمی در معرض فرسایش و گرم شدن خاک قرار داشتند.

 او گفت: “این صحنه ها تأثیر عمیقی بر من داشت.”

نقطه غیرقابل بازگشت در شیشمارِف، آلاسکا (عکس از آسوشیتدپرس)

شیرد، مدیر برنامه بین المللی شمالگان در سازمان محافظت از اقیانوس، یک گروه غیرانتفاعی، می گوید مردم در سرتاسر قطب شمال اکنون با هوای به شدت نامساعد، فصل های شکار پیش بینی ناپذیر، یخ های بی ثبات و دیگر اثرات گرمایش جهانی مواجه هستند.

سنت زیر فشار

شمالگان با آهنگی دو برابر سریع تر از دیگر نقاط جهان در حال گرم شدن است. درحالیکه یخ و برف ذوب می شوند، سطح اقیانوس بالا می آید و در عین حال زمین مقدار بیشتری از نور خورشید را جذب می کند و داغ تر می شود.

برای شمالگان و چهار میلیون ساکنان این منطقه، تغییرات آب و هوا در مقایسه با واقعیت فعلی فرسایش کرانه ها، سیلاب ها، آتش سوزی ها، کاهش شیلات و تغییر مسیرهای کوچ حیوانات وحشی، خطراتی هستند که همین اکنون در حال وقوع هستند.

ما باید به کجا برویم؟ (سازمان زمین شناسی ایالات متحده)

هیچکس بیشتر از مردمان بومی، که در حدود ده در صد از جمعیت شمالگان را تشکیل می دهند از این وضعیت آسیب نمی بینند. در آلاسکا، جاری شدن سیل و فرسایش زمین بیش از ۸۵ درصد روستاهای بومی را در معرض آسیبب قرار می دهد. برخی از جوامع محلی دیوارهای دریایی یا ساختارهای مشابهی را به عنوان حفاظ های موقت می سازند. برای برخی دیگر، تغییر مکان تنها گزینه ای است که وجود دارد.

اما حتی انتقال یک روستای کوچک اقدام دشواری است که زندگی ها و سنت ها را مختل می کند. به همین سبب جوامع معدودی تغییر مکان را بر می گزینند، حتی اگر از پشتیبانی مالی و فنی برخوردار شوند.

تغییرات آب و هوا نه تنها به تأسیسات زیربنایی جوامع خسارت وارد می کند، بلکه به خود مردم نیز آسیب می رساند. با اقتصاد و فرهنگی که در محیط زیست یخ زده ریشه دارد، معیشت، شیوه های معنوی و سنت های آنها نیز دچار فرسایش می شوند.

شکارچیان اینویت در روزگاری بهتر (۱٩۵٢) در نوناووت، کانادا (Doug Wilkinson/Wikimedia Commons)

مردان برای ماهیگیری یا شکار خطرات بیشتری را متقبل می شوند، پول بیشتری خرج می کنند و مسافاتی دورتر از همیشه را طی می کنند. زنها به اندازه کافی پوست یا خز برای پوشاک یا صنایع دستی در اختیار ندارند. کودکان ممکن است بدون مسؤلیت پذیری بار آیند.

ایتان پتیکرو، مُربی اردوگاهی که در آن جوانان درباره سنت ها و هنرهای آلوتین تحقیق می کنند گفت: “کودکان ما وقتی با سنت های خود پیوند داشته باشند، در آنها پایداری و غرور و احساس داشتن هویت به وجود می آید.”

افزوده بر این، گرم شدن شمالگان جوامعی را که زمانی در انزوا به سر می بردند در برابر منافع بازرگانی مانند کاوش منابع طبیعی، کشتیرانی و گردشگری قرار می دهد. انگیزه بازرگانی فرصت هایی را برای توسعه اقتصادی پدید می آورد و محیط زیست را که برای هزاران سال نگهدارنده مردمان بومی بوده است، در معرض خطر قرار می دهد.

ایجاد مقاومت

ولی مردمان بومی با مرور زمان پیش رفته اند.

در واقع آنها ثابت کرده اند که مردمی بسیار انطباق پذیرند که در جستجوی راه هایی برای مقابله با تغییرات ناشی از آب و هوا و حفظ فرهنگ خود هستند. جمعیت های بومی با کمک دولت، دانشگاه ها و گروه های غیرانتفاعی به تعدادی از اقدامات برای انطباق با تغییرات آب و هوا و راه اندازی طرح هایی برای ایجاد مقاومت به منظور کاهش اثرات گرمایش جهانی یا مقابله با آن دست زده اند.

این اقدامات عبارتند از:

  • ارائه توصیه هایی برای شکارچیان فیل های دریایی که نمی توانند به شکار خود در آلاسکا یا چوکوتکا، روسیه دسترسی داشته باشند.
  • حفظ دانش آشپزی سنتی با انتشار کتاب های اینترنتی درباره سنت های غذایی در آلاسکا.
  • آموختن مهارت های سنتی برای بقاء و دوام آوردن در سرزمین های شمالی کانادا.
  • استفاده از سیستم موقعیت یاب جهانی هنگام سفرها برای شکار و صید.
  • ترویج سقف های سنتی که از مصالح مدرن ساخته شده اند برای ساختمان های مقاوم تر در جزایر فارو، دانمارک.
  • ساختن جاده های مقاوم تر در برابر آب و هوا در ناحیه لپلند سوئد و فنلاند.

ترویج زبان سامی از طریق بازی های اینترنتی و رسانه های اجتماعی در روسیه.

در تاسیلاگ، گرینلند، روستاییان برای زنده ماندن و دوام آوردن از میان یخ هایی که در حال آب شدن هستند، می گذرند. (عکس اهدایی)

طرح ها و برنامه هایی نظیر کولارکتیک، رهبران، فعالان، پژوهشگران و شرکت کنندگانی را از چندین کشور در بر می گیرند.

شیرد که نمایندگی کنسرسیومی از گروهای زیست محیطی را در شورای شمالگان به عهده دارد، گفت، دولت ها باید به شکل منظم تری مشارکت کنند تا به جوامع بومی قطب شمال یاری دهند. این شورا یک زمینه تعاملی میان دولت ها است که همکاری میان کشورهای شمالگان را ترویج می کند. شش سازمان بومی که در این شورا عضویت دارند با اعضای آن در مورد مسائل حیاتی در تعامل هستند.

کری، وزیر امور خارجه قول داد که طی دوره دو ساله ریاست ایالات متحده بر این شورا، به مبارزه با تغییرات آب و هوا اولویت دهد.

در چهارسال گذشته هشت کشوری که این شورا را تشکیل می دهند -ایالات متحده، کانادا، دانمارک، فنلاند، ایسلند، نروژ، روسیه و سوئد- موافقت نامه هایی را برای عملیات جستجو و نجات هماهنگ شده،  و همچنین واکنش اضطراری برای مهار و پاکسازی در صورت نشت نفت منعقد ساخته اند. کشورهای دیگر بدون داشتن حق رأی در کارهای شورا مشارکت دارند.

یک گارد ساحلی در ماه ژوئیه در عملیات جستجو و نجات ایالات متحده در اولیکتاک پوینت، آلاسکا تمرین می کند. (گارد ساحلی ایالات متحده/ فلیکر)

انرژی تجدیدپذیر به جای آفت کربن سیاه

شهرک های شمالگان که در فواصل دور از یکدیگر مستقر شده اند با معضل دیگری در ارتباط با تغییرات آب و هوا مواجه هستند که می توان از طریق مشارکت دولت های محلی، صاحبان کسب و سرمایه و فنوری با آن مقابله کرد.

این جوامع برای تأمین برق، گرما و حمل و نقل به طور گسترده ای وابسته به سوخت دیزلی هستند.  استفاده از این سوخت موجب تولید دوده ای که به کربن سیاه مشهور است می شود. کربن سیاه نه تنها سلامت عمومی را تهدید می کند، بلکه به گرم شدن آب و هوا شتاب می بخشد. بنابر این یافتن یک راه حل برای به کار بردن انرژی تجدیدپذیر برای این جوامع جنبه حیاتی دارد.

سورتمه سگ دوده تولید نمی کند. (عکس از آسوشیتدپرس)

توسعه منابع انرژی تجدیدپذیر، به ویژه در مناطق دارای شرایط آب و هوای وخیم با چالش های خاصی روبرو است، ازجمله این واقعیت که در زمستان و در آب و هوای بسیار نامساعد آفتاب یا وجود ندارد و یا به خیلی کم ظاهر می شود. ولی به عقیده کلاوس دوهرینگ، رئیس شرکت کانادایی “خورشید سبزِ در حال طلوع” با به کاربستن فناوری های درست برای تطبیق و انطباق، مانند سیستم های ذخیره باطری، می توان بر این چالش ها فائق آمد.

برخی از روستاهای آلاسکا با حمایت دولت ایالتی، سیستم های هایبریدی را که انرژی خورشیدی و آبی را با سوخت دیزلی به عنوان پشتوانه در هم می آمیزد مستقر ساخته اند. روستای ایگی یوگیگ، آلاسکا، انرژی مورد نیاز خود را از دستگاهی که از جریان رودخانه برق تولید می کند می گیرد. برخی از طرح ها در مقیاس بزرگتر نیز موفق بوده اند. در دهه گذشته، انجمن الکتریکی کودیاک، که برق ۱۵ هزار نفر از ساکنان جزیره را تأمین می کند، به تولید برق از منابع آبی و خورشیدی روی آورده است.

به فکر بردن انرژی بادی به روستاهایتان باشید (عکس از آسوشیتدپرس)

همکاری های بین المللی می توانند تفاوت واقعی را در مبارزه با تغییرات آب و هوا در جبهه مقدم شمالگان ایجاد کنند. این امر هم اکنون در حال وقوع است. برای مثال، سازمان محافظت از محیط زیست ایالات متحده به شرکت اتوبوس رانی محلی در مورمانسک، روسیه برای تبدیل سوخت دیزلی خود به سوختی که از نظر انرژی کارآیی بیشتری داشته باشد کمک کرده است.

ولی به گفته مری وایت، شهردار هومر، آلاسکا، کوشش های دولت بدون ابتکارات محلی با موفقیت همراه نخواهد بود.او گفت، اندازه یک طرح محلی یا منابع مالی چندان اهمیت ندارد. وایت از روی تجربه شخصی می داند که “وقتی شما کاری را اغاز کنید و آن را درست انجام هید، دیگران نیز آمادگی پیدا می کنند که در آن سرمایه گذاری کنند.”

در ٢۰۰٧، شهر او برنامه ای را برای تطبیق با آب و هوا تنظیم کرد، و از آن هنگام تاکنون این طرح به نمونه برجسته ای از یک کوشش موفقیت آمیز برای مبارزه با تغییرات آب و هوا تبدیل شده است.