این که ۱٢ کشور از چهار قاره به نمایندگی از ۴۰ درصد اقتصاد جهان یک توافقنامه بازرگانی را امضا کنند، چیزی نیست که هر روز اتفاق بیافتد. اما این تنها موضوع مهم درباره مشارکت ترانس- پاسیفیک (TPP) نیست.

مشارکت ترانس-پاسیفیک، که پیشرفته ترین توافقنامه بازرگانی در طول تاریخ است، شامل تعهدات الزام آور برای گسترش پاسداری از منابع طبیعی و محافظت از محیط زیست در سراسر منطقه آسیا-اقیانوسیه است.

این کار در عمل به چه معنا است؟ ما برای یافتن پاسخ این پرسش با آماندا می هیو، یک کارشناس امور سیاست بازرگانی در سازمان غیرانتفاعی محافظت از حیوانات جهان، گفتگو کردیم.

Close-up of Amanda Mayhew (Courtesy of Amanda Mayhew)
آماندا می هیو از سازمان محافظت از حیوانات جهان (عکس اهدایی)

چرا لحاظ کردن مسائل زیست محیطی در توافقنامه های بازرگانی اهمیت دارد؟

 توافقنامه های بازرگانی با هدف تسهیل و در نتیجه افزایش میزان بازرگانی طراحی شده اند. اما چنانچه این گسترش بازرگانی بین المللی به شکل مناسبی مدیریت نشود، می تواند چالش های کنونی زیست محیطی را از این که هست هم بدتر کند.

از این رو این بسیار مهم است که توافقنامه های بازرگانی متضمن سیاست هایی باشند که متقابلا از بازرگانی و محیط زیست پشتیبانی می کنند – به عبارت دیگر، اطمینان یابند که محافظت از محیط زیست به خاطر بازرگانی زیر پا گذاشته نمی شود.

این امر به ویژه در مورد منطقه زیر پوشش مشارکت ترانس- پاسیفیک صدق می کند؛ چرا که پنج کشور از کشورهای عضو این مشارکت در میان ده کشور برتر جهان از لحاظ تنوع زیستی هستند و به طور کلی این منطقه بازارهای اصلی تجارت حیات وحش در معرض تهدید و یا در خطر را در خود جای داده است.

مشارکت ترانس- پاسیفیک در رابطه با قاچاق حیات وحش چه خواهد کرد؟

 فصل مربوط به محیط زیست مشارکت ترانس- پاسیفیک شامل مقررات پیشگامانه ای برای رسیدگی به معضل قاچاق حیات وحش است. این فصل کشورها را ملزم می سازد تا با تجارت هر نوع از حیات وحش که به صورت غیرقانونی گرفته شده باشد، مبارزه کنند.

قاچاق حیات وحش به یک بحران جهانی تبدیل شده است. این امر نه تنها بر زندگی جانوران قاچاق شده اثر می گذارد، بلکه با توجه به پیوندهای میان قاچاقچیان با جرم و جنایت سازمان یافته پیامدهای عمده ای را نیز برای امنیت جهانی به همراه دارد. به کار بستن همه ابزارهای موجود توسط دولت ها و سازمان های غیردولتی برای حل این بحران امری ضروری است. لحاظ کردن موضوع محافظت از حیات وحش در توافقنامه ای مانند مشارکت ترانس- پاسیفیک که به لحاظ قانونی الزام آور و لازم الاجرا است، می تواند گام بلندی باشد که تضمین می کند: دانش همرسانی می شود، از منابع جهت اجرای بهینه استفاده می گردد، و این موضوع به یک اولویت برتر جهانی تبدیل می شود.

آیا مشارکت ترانس- پاسیفیک می تواند به مبارزه با صید بی رویه و تقویت پاسداری از محیط زیست دریایی کمک کند؟

 قطعاً! این مسئله بسیار مهمی برای منطقه اقیانوسیه است. کشورهای عضو مشارکت ترانس- پاسیفیک بیش از یک چهارم بازرگانی شیلات جهان را به خود اختصاص داده اند و هشت کشور از ٢۰ کشور برتر در زمینه ماهیگیری در جهان، عضو مشارکت ترانس- پاسیفیک هستند. بنابراین پرداختن به موضوع صید بی رویه و محافظت از محیط زیست دریایی توسط مشارکت ترانس-پاسیفیک بسیار مهم است.

Person near containers of fish (© AP Images)
مشارکت ترانس- پاسیفیک همزمان با محافظت در برابر صید بی رویه، به تبلیغ روش های ماهیگیری سازگار با محیط زیست می پردازد. (عکس از آسوشیتدپرس)

در این توافقنامه کشورهای عضو بر نیاز به اقدام جمعی برای رسیدگی به مشکلات مربوط به صید بی رویه صحه گذاشتند. همین امر نیز به خودی خود گامی بسیار ضروری در مسیر درست محسوب می شود. دولت های عضو مشارکت ترانس- پاسیفیک توافق کرده اند که ارائه کمک های مالی به برخی از زیانبارترین شیلات ها را ممنوع کنند، و متعهد شده اند که همراه با هم با ماهیگیری غیرقانونی، گزارش نشده، و بدون نظارت مبارزه کنند.

افزون بر این، آنها متعهد شده اند تا محافظت بلندمدت از گونه های دریایی آسیب پذیر ماند کوسه ها، دلفین ها، و لاک پشت های دریایی را ترویج کنند. جانوران دریایی نیز درست همانند جانوران روی زمین با تهدیدات شدیدی علیه شرایط زندگی و بقای خود رو به رو هستند. از این رو همکاری دولت ها با یکدیگر و با سازمان های غیردولتی برای همرسانی اطلاعات و بهترین شیوه ها، و نیز برای به حداکثر رساندن منابع جهت محافظت از زندگی دریایی، امری بسیار ضروری است.

دیدگاه شما درباره همکاری دولت ها و سازمان های غیردولتی برای اعمال یا تقویت محافظت از محیط زیست چیست؟

یکی از مزایای بسیاری از سازمان های غیردولتی بین المللی حضور محلی فعال در کشورهای سراسر منطقه مشارکت ترانس- پاسیفیک است. سازمان های غیردولتی می توانند منبعی ارزشمند برای گردآوری و انتشار اطلاعات، ارائه راه حل های متناسب با جوامع محلی، و اجرای عملی آن راه حل ها باشند. بسیاری از سازمان های غیردولتی کارشناسانی دارند که می توانند به دولت در زمینه های آموزش، ظرفیت سازی، مدیریت منابع، و غیره کمک کنند. سازمان های غیردولتی و دولت ها می توانند به اتفاق هم یک تیم قدرتمند را برای محافظت از محیط زیست و جانوران آن تشکیل دهند.

و فصل مربوط به محیط زیست مشارکت ترانس- پاسیفیک همچنین مکانیسم هایی را برای مشارکت عامه مردم جهت آگاهی بخشی به آنها در رابطه با به اجرا درآمدن آن، و نیز همکاری های زیست محیطی که این ١٢ کشور انجام خواهند داد، دربرمی گیرد.

آیا مشارکت ترانس- پاسیفیک می تواند به کشورها جهت اجرای تعهدات خود در دیگر توافقنامه های چندجانبه زیست محیطی (MEAs) کمک کند؟

کشورهای عضو مشارکت ترانس- پاسیفیک عضو شمار زیادی از توافقنامه های چندجانبه زیست محیطی هستند که طیف گسترده ای از مسائل زیست محیطی را دربرمی گیرند. متاسفانه برخی از این توافقنامه ها فاقد ساز وکارهای اجرایی با الزام قانونی هستند، و حتی وقتی که چنین ساز وکارهایی هم وجود داشته باشند، ممکن است از لحاظ اجرایی ضعیف باشند. مشارکت ترانس- پاسیفیک که خود از لحاظ قانونی الزام آور است، با اطمینان یافتن از این امر که کشورها مفاد توافقنامه های چندجانبه زیست محیطی که به آنها پیوسته اند را اجرا می کنند، موجب تقویت اجرایی آنها می شود.

فصل مربوط به محیط زیست مشارکت ترانس- پاسیفیک علاوه بر برخی توافقنامه های چندجانبه زیست محیطی، تعهدات جداگانه ای را نیز برای برخی مسائل حیاتی مانند محافظت از تالاب ها، مدیریت سازگار با محیط زیست شیلات، مبارزه با ماهیگیری غیرقانونی، و ترویج محافظت از پستانداران دریایی دربرمی گیرد. این تعهدات جداگانه در مورد همه کشورهای عضو مشارکت ترانس- پاسیفیک به یک اندازه صدق می کند، و این امر به تضمین سطح با ثبات تری از محافظت از محیط زیست در سراسر منطقه کمک خواهد کرد.