توافق دیتون: ۲۵ سال صلح در بوسنی و هرزگوین

Two people walking toward a wall with
عابران پیاده از نزدیكی یک پل تاریخی عبور می كنند كه در جنگ بوسنی و هرزگوین تخریب شده بود. (© Darko Bandic/AP Images)

۲۵ سال پیش، مذاکره کنندگان آمریکایی به تنظیم یک موافقنامه صلح کمک کردند که به جنگ سه سال و نیمه در بوسنی و هرزگوین پایان داد.

توافق دیتون که در ۲۱ نوامبر ۱۹۹۵ در نزدیکی دیتون، اوهایو بین صربستان، کرواسی و بوسنی و هرزگوین تنظیم شد، چهارچوبی را برای محافظت از حقوق اقلیت ها ایجاد نمود و زمینه را برای بازگشت داوطلبانه پناهندگان و آوارگان میسر کرد. این جنگ که در پی فروپاشی یوگسلاوی سابق به وقوع پیوست، بیش از ۱۰۰ هزار کشته و میلیون ها نفر به جا گذاشت.

مادلین آلبرایت، وزیر امور خارجه سابق ایالات متحده در ۱۹۹۷، هفده ماه پس از امضای این موافقتنامه گفت: ” توافق صلح دیتون یک دستاورد مهم دیپلماسی آمریكا به شمار می رود و اصول آن همچنان به راهنمایی ما ادامه خواهد کرد.”

وارن کریستوفر، وزیر امور خارجه وقت رهبری کنفرانس صلح دیتون را که متشکل از سران کشورهای اروپایی و روسیه بود، به عهده داشت. ریچارد هولبروک دیپلمات آمریکایی مذاکره کننده ارشد این موافقتنامه بود.

Group of men in business suits standing indoors, two men shaking hands (© Peter Turnley/Corbis/VCG/Getty Images)
درست پس از امضای توافق صلح دیتون در ۱۹۹۵ در پاریس، اسلوبودان میلوشویچ، رئیس جمهور صربستان زیر نگاه علی عزت بیگویچ، رئیس جمهور بوسنی و هرزگوین با فرانیو توجمان، رئیس جمهور کراوسی دست می دهد. (© Peter Turnley/Corbis/VCG/Getty Images)

توافق دیتون بر پایان دادن به خشونت، بازسازی جامعه و ایجاد راهی به سوی یک آینده صلح آمیز متمرکز بود. این موافقتنامه بوسنی و هرزگوین را به فدراسیون بوسنی و هرزگوین و جمهوری صرب بوسنی تقسیم کرد و همچنین توافقنامه ای را برای تقسیم قدرت منعقد کردند تا اطمینان حاصل شود که هیچ اقلیتی زیر سلطه اکثریت قرار نخواهد گرفت. قانون اساسی بوسنی و هرزگوین در ضمیمه ۴ توافق صلح دیتون ذکر شده است و هنوز در این کشور به اجرا گذاشته می شود.

Woman crying in cemetery (© Enric Marti/AP Images)
یک زن صرب در ۳۱ دسامبر ۱۹۹۵ بر سر مزار همسرش در قبرستان ولاکووو گریه می کند. بیش از ۱۰۰ هزار نفر در این جنگ جان خود را از دست دادند. (© Enric Marti/AP Images)

سازمان امنیت و همکاری اروپا، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی و اتحادیه اروپا در اجرا و نظارت بر امنیت و توسعه بوسنی و هرزگوین نقش حیافی ایفا کرده اند.

بنا به یک گزاره برگ وزارت امور خارجه آمریكا در نوامبر ۲۰۱۹، ایالات متحده كه از سال های دهه ۱۹۹۰ تا کنون تقریباً ۲ میلیارد دلار برای كمک به بازسازی منطقه ارائه كرده است. این بودجه برای کمک های بشردوستانه و توسعه اقتصادی، از پناهندگان در بازگشت به کشور و بازسازی زندگی آنها حمایت کرده است.

وزارت امور خارجه در این گزاره برگ می گوید: “ایالات متحده از بوسنی و هرزگوین در مسیر خود برای ادغام کامل با نهادهای غربی پشتیبانی می کند.”