خاطرات کهنه سربازان از روز پیروزی بر ژاپن

Large crowd in New York City celebrating VJ Day (© Universal History Archive/Universal Images Group/Getty Images)
ساکنان نیویورک در تایمز اسکوئر روز V-J و پایان جنگ جهانی دوم را جشن می گیرند. (© Universal History Archive/Universal Images Group/Getty Images)

روزی که جنگ جهانی دوم واقعاً به پایان رسید به عنوان روز پیروزی بر ژاپن یا روز V-J شناخته می شود، روزی که ژاپن امپریال در برابر نیروهای متفقین تسلیم شد.

ژاپن در ۱۵ اوت ۱۹۴۵ (۱۴ اوت در قاره آمریکا و جزایر شرقی اقیانوس آرام به دلیل اختلاف زمانی) تسلیم گشت. سند تسلیم در ۲ سپتامبر ۱۹۴۵ بر عرشه ناو جنگی یو اِس اِس میزوری در خلیج توکیو به امضاء رسید و رسماً به جنگ پایان داد. هنگامی که ژنرال داگلاس مک آرتور، فرمانده کل قوای متفقین در اقیانوس آرام برای پذیرش تسلیم در آن روز آماده می شد، پرزیدنت هری ترومن در سخنرانی که در واشنگتن ایراد کرد، گفت: “این فقط یک پیروزی تسلیحاتی نیست. این پیروزی آزادی بر استبداد است.”

Harry Truman standing at desk holding paper surrounded by men (© Keystone-France/Gamma-Keystone/Getty Images)
پرزیدنت ترومن، پایان جنگ جهانی دوم را از کاخ سفید اعلام می کند. (© Keystone-France/Gamma-Keystone/Getty Images)

او افزود: “آزادی همه مردان را کامل و امنیت جوامع را تضمین نمی کند، اما بیش از هر فلسفه حاکمیت دیگر در تاریخ برای مردم پیشرفت قاطعانه تر، خرسندی و مدنیت به ارمغان آورده است.”

در ۱۹۴۶، ترومن به عنوان نشانی برای بهبود روابط با ژاپن نام این روز را به روز پیروزی تغییر داد. اما هنوز از آن به طور محاوره ای به عنوان روز V-J یاد می شود و ۷۵ مین سالگرد آن (چه در اوت یا سپتامبر) فرصتی است برای مردم جهان تا مورد این پیروزی تأمل کنند. مورخان خاطرات بسیاری از کهنه سربازان را بایگانی کرده اند. در زیر سه نمونه از آنها را با شما به اشتراک می گذاریم:

به یاد ماندنی ترین اتفاق

برولیو آلونسو از فلوریدا چند سال پیش از مرگش در ۲۰۱۰، با یک مصاحبه کننده از دانشگاه تگزاس در آستین که تجربیات کهنه سربازان آمریکایی هیسپانیک تبار در جنگ جهانی دوم را مستند می کرد، صحبت کرد. آلونسو که برای خدمتش در ارتش مدال قلب بنفش و ستاره برنز را دریافت کرده بود، از نقطه عطف مهمی در جنگ با ورود نیروهای متفقین به رم  در ۴ ژوئن ۱۹۴۴ و آزادی پایتخت ایتالیا یاد کرد. (متن مصاحبه به اشتباه به ۱۹۴۵ اشاره می کند. اما والت بیارز، نوه آلونسو تأیید می کند که پدربزرگش در سال ۱۹۴۴ در رم خدمت می کرد.)

Man in white robe and cap raising hand to bless group of men (© Keystone/Hulton Archive/Getty Images)
پاپ پیوس دوازدهم پس از آزادی رم زیر نگاه سربازان آمریکایی و بریتانیایی، برای خبرنگاران دعا می کند. (© Keystone/Hulton Archive/Getty Images)

کاپیتان آلونسو و نه سرباز از واحد او که همه کاتولیک بودند، طرحی عجیب و غریبی برای بازدید از پاپ ریختند. آنها در میدان سنت پیترز واتیکان – با لباس و تجهیزات رزمی – به یک نگهبان سوئیسی نزدیک شدند و از وی خواستند که پدر مقدس را ببیند. آلونسو گفت، نگهبان شگفت زده شد اما موافقت كرد كه به درخواست آنها رسیدگی کند.

کمی بعد، یک کشیش ایرلندی به سربازان نزدیک شد و از آنها پرسید “که اهل کجا هستیم.” آن کشیش گفت که فکر می کند بتواند ملاقات آنها را با پاپ ترتیب دهد. آلونسو و همراهانش حیرت زده به یك اتاق خالی اسكورت شدند.

آلونسو به یاد آورد: “پاپ پیوس دوازدهم، فردی لاغراندام و ضعیف الثه وارد اتاق شد و به زبان انگلیسی با ما صحبت کرد. او گفت که خواهان صلح بوده از پایان جنگ خوشحال است.” پاپ به سربازان گفت که می خواهد با آنها دعا کند و از آنها خواست که برای همه کسانی که درگیر جنگ بودند، دشمن و هم پیمان به طور یکسان دعا کنند.

پاپ به هر یک از سربازان یک مدال داد. آلونسو گفت: “این به یادمادنی ترین اتفاقی است که در ایتالیا برای من افتاد.”

Yukio Kawamoto in uniform, standing outside holding rifle (© Library of Congress/Yukio Kawamoto Collection)
یوکیو کاواموتو در سال ۱۹۴۲ در اردوگاه تعلیمی رابینسون، آرکانزاس. (© Library of Congress/Yukio Kawamoto Collection)

یک قهرمان فروتن

گروهبان یوکیو کاواموتو، فرزند دو مهاجر ژاپنی از هیروشیما در کالیفرنیا متولد شد.

کاواموتو که در طول جنگ اسناد را ترجمه می کرد و با سرویس اطلاعات ارتش در اقیانوس آرام از زندانیان ژاپنی بازجویی می کرد، برای خدمتش مدال طلای کنگره را دریافت کرد.

او در مصاحبه ای با كتابخانه كنگره در ۲۰۰۳ گفت: “من قهرمان نبودم، اما در آن شرایط دشوار حداکثر تلاش خود را انجام دادم.” (كاواموتو در ۲۰۱۹ درگذشت.)

علاوه بر جنگ، چالش دیگری که کاواموتو با آن مواجه گشت این بود که اندکی پس از ثبت نام برای خدمت در ارتش، دولت ایالات متحده پدر و مادر او را به اردوگاه نظامی منتقل کرد. فرمان اجرایی ۹۰۶۶ که در پی حمله ژاپنی ها به پرل هاربر توسط پرزیدنت فرانکلین روزولت امضاء گردید منجر به بازداشت دسته جمعی تقریباً  ۱۲۰ هزار آمریکایی ژاپنی تبار گشت. (ایالات متحده در ۱۹۸۸ از بابت این بی عدالتی عذرخواهی و شروع به پرداخت بیش از ۶͵۱ میلیارد دلار غرامت به کسانی که در این اردوگاه ها حبس شده بودند و وارثان آنها کرد.)

او گفت، زندانی های ژاپنی که تحت بازجویی کاواموتو قرار گرفتند، عمدتاً همکاری می کردند. یکی از زندانیان حتی به بازجویان در مورد یک حمله بزرگ ژاپنی هشدار داد و به سربازان آمریکایی این فرصت را داد که خود را برای مقابله آماده کنند و جان های زیادی را نجات دهند. کاواموتو گفت: “دو هفته فرصت پیش از حمله واقعا به ما کمک کرد.”

چشم انداز یک پرنده

ستوان رابرت ج. مک کی به یاد آورد که در ۲ سپتامبر سال ۱۹۴۵ بر روی عرشه ناو جنگی یو اِس اِس میزوری ایستاده و شاهد امضای سند تسلیم ژاپن بود. در روز تسلیم، این سرباز نیروی دریایی به یک روزنامه نگار ژاپنی کمک کرد تا بر این رویداد تاریخی دیدرس داشته باشد.

Ship with men crammed onto every deck (© Time Life Pictures/U.S. Army/The LIFE Picture Collection/Getty Images)
افراد برای دیدن تسلیم ژاپن و پایان رسمی جهنگ جهانی دوم بر روی عرشه ناو یو اِس اِس میزوری جمع شده اند. (© Time Life Pictures/U.S. Army/The LIFE Picture Collection/Getty Images)

مک کی در مصاحبه ای با كتابخانه كنگره در ۲۰۰۳، سال قبل از درگذشتش گفت: “من او را به بالای برجک بردم” تا بتواند عرشه را ببیند.

مک کی گفت در حالیکه نیروی دریایی برای برگزاری مراسم آماده می شد، او به چشم خود دید که مقامات ژاپنی از نردبان بالا آمدند و بر روی عرشه حضور یافتند. او گفت، چهار یا پنج نفر دیگر لباس غیرنظامی به تن داشتند. یک ژنرال نیز در آنجا حضور داشت.

مک کی به یاد آورد: “همه آنها به ردیف پشت میز نشستند – نمایندگان همه کشورهایی که در جنگ جهانی دوم درگیر بودند. هلندی ها و بریتانیایی ها، فرانسوی ها و همچنین روس ها. سپس ژنرال مک آرتور آمد … و تسلیم شدن ژاپن را پذیرفت. او از آنها خواست که اسامی خود را روی سند بنویسند.”

Crowd of uniformed and formally dressed men around table where man is signing documents (© V. Tomin/Hulton Archive/Getty Images)
ژنرال ستوان ک. ن. دارویانکو، نماینده روسیه زیر نگاه ژنرال مک آرتور و نمایندگان ژاپنی سند تسلیم را روی عرشه یو اِس اِس میزوری امضا می کند. (© V. Tomin/Hulton Archive/Getty Images)

این میز صرفاً یک میز غذاخوری معمولی بود که مک کی از هارولد استاسن، فرمانده نیروی دریایی که بعدها منشور ملل متحد را به امضاء رساند، خواست برای این مراسم آماده کند. مک کی به یاد آورد: “[استاسن] از یک افسر عرشه خواست این میز را روی عرشه بیاورد و از یک افسر مسئول آشپزخانه خواست رومیزی سبز رنگی را که برای ورق بازی از آن استفاده می کردیم روی آن بیاندازد.” من گفتم: “هارولد، به نظر من که خوب است!”

Planes flying over ships on the sea, with cannon barrels pointing toward the sky in the foreground (© Hulton-Deutsch Collection/Corbis/Getty Images)
هواپیماهای آمریکایی به مناسبت پایان جنگ بر فراز یو اِس اِس میزوری پرواز می کنند. (© Hulton-Deutsch Collection/Corbis/Getty Images)

مک کی گفت، پس از پایان مراسم و پراکنده شدن حضار، وقتی کشتی برای ترک خلیج توکیو آماده می شد یک ناوگان هوایی متشکل از “صد یا دویست فروند هواپیمای آمریکایی … بر فراز ناو پرواز کردند.”