زری، نخستین شخصیت عروسکی سسامی استریت در افغانستان

شخصی در حال تنظیم کردن روسری یک عروسک (عکس از آسوشیتدپرس)
یک عروسک گردان افغان، در سمت چپ، روسری زری، نخستین شخصیت عروسکی دختر افغان، را تنظیم می کند. (عکس از آسوشیتدپرس)

منصوره شیرزاد تا همین اواخر یک دانشجوی معمولی رشته هنر و موسیقی در دانشگاه کابل افغانستان بود. وی در رشته هنرهای زیبا تحصیل کرده بود و چیز زیادی درباره شخصیت های عروسکی نمی دانست.

امروز اما این دختر ۲۳ ساله صداپیشه یک شخصیت عروسکی به نام زری است که تازه ترین و نخستین شخصیت عروسکی افغان در نسخه افغانی یک برنامه تلویزیونی محبوب کودکان به نام سسامی استریت (Sesame Street) است. این شخصیت یک دختر شش ساله “کنجکاو و مشتاق” است.

شیرزاد به همراه سیما سلطانی ۱۸ ساله از ننگرهار از میان ۱۵٠ زن جوان برای ایفای این نقش برگزیده شدند. شیرزاد به زبان پشتو و سلطانی به زبان دری به جای زری حرف می زنند.

اکنون، و پس از دو ماه آموزش دیدن در زمینه عروسک گردانی، هر دوی آنها عروسک گردان هایی تمام عیار محسوب می شوند.

دو عروسک گردان شخصیت عروسکی خود را در دست گرفته اند. (آلامی/حکیم مختار)
سیما سلطانی (چپ) و منصوره شیرزاد به همراه “زری” که یکی از شخصیت های عروسکی سسامی استریت افغان است. (عکس از آلامی)

زری که روسری بر سر می کند، به اندازه دو زن جوانی که صداپیشگان او هستند، اعتماد به نفس دارد. و کسانی هستند که خیلی از این موضوع خوششان نمی آید.

شیرزاد خطرات مرتبط با عروسک گردان زن بودن در کشور خود را درک می کند. او گفت: “ما به طور کلی به خاطر این که دختر هستیم، در افغانستان در معرض خطر قرار داریم. سر کار رفتن در حالی که مردها ما را احاطه کرده اند، کار سختی است.”

نمادگرایی عنصر بسیار مهمی است. نخستین شخصیت عروسکی دختر افغان الگوی نیرومندی برای کودکان افغانستان به شمار می آید.

شری وستن، معاون اجرایی رئیس کارگاه سسامی، گفت: “ظهور یک شخصیت دختر افغان دارای اعتماد به نفس، کنجکاو، و شیرین، فرصتی بی نقص برای تعامل پسران و دختران از طریق درس هایی در پشتیبانی از توان بخشیدن به دختران و ستایش از گوناگونی است.”

یک عروسک گردان یک شخصیت عروسکی را در برابر پرده سبز نگاه داشته است در حالی که یک عضو کادر تلویزیون اصلاحات لازم را انجام می دهد. (عکس از آسوشیتدپرس)
علاوه بر شخصیت زری در افغانستان، سسامی استریت شخصیت های عروسکی چند فرهنگی را در بنگلادش، مصر، و هندوستان نیز به نمایش گذاشته است. (عکس از آسوشیتدپرس)

در بخش های مختلف برنامه، زری درباره اهمیت تندرست ماندن و این که برای پزشک شدن چه کارهایی باید کرد، مطالبی یاد می گیرد.

تهیه کنندگان این برنامه می گویند که تولید برنامه های ویژه کودکان در افغانستان اهمیت خاصی دارد. دختران در افغانستان معمولا تنها هفت سال مدرسه را به پایان می رسانند.

جین فاینستون، مدیر برنامه “باغچه سمسم” که نام افغانی سسامی استریت است و از تلویزیون های طلوع و لمر پخش می شود، می گوید که از زمان به نمایش درآمدن زری در اوائل ماه آوریل تاکنون شخصیت زری آشکارا یک موفقیت در عرصه رسانه های اجتماعی به شمار می آید.

صفحه فیسبوک باغچه سمسم نزدیک به ۱۵٠٠ طرفدار دارد که دو سوم آنها از افغانستان هستند. فاینستون گفت: “این رقم با توجه به نفوذ اندک اینترنت در این کشور، رقمی چشمگیر است.” (بنا به یک گزارش منتشره در سال ۲٠۱۵ تنها یک پنجم افغان ها گفته اند که به اینترنت دسترسی دارند.)

سلطانی و شیرزاد هر دو می گویند که از این که زری این قدر آنها را تغییر داده، شگفتزده اند. عروسک گردانی زری نخستین شغل سلطانی در تمام طول زندگی او است. او گفت که این کار “آن شادی که هرگز در زندگی نداشته ام را به من می بخشد.”

برای شیرزاد، “زری عاشق خندیدن است و من عاشق وقتی هستم که زری با من است.”