طرح اقدام پکن که در کنفرانس سازمان ملل در سال ۱۹۹۵ به تصویب رسید، یک برنامه کاری را برای توانمندسازی زنان تعیین و ۱۲ زمینه اساسی مورد نگرانی را شناسایی می کند. طی ماه تاریخ زنان،ShareAmerica  پیشرفت هایی را که در هر یک از این زمینه ها در سطح جهانی صورت گرفته اند ارزیابی می کند. مقاله امروز بر نقش زنان در محافظت از محیط زیست تمرکز دارد.

اگرچه زنان به عنوان رهبران کار و پیشه و مدیران دولتی با سیاست گذاری به طور مستقیم بر محیط زیست تاثیر می گذارند، ولی آنها همچنین به ویژه در کشورهای در حال توسعه، مدیرانی هستند که از نزدیک با منابع طبیعی سر و کار دارند.

در بیشتر کشورهای جهان، کار گردآوری و نگهداری آب، سوخت و علوفه به عهده زنان است. آنها همچنین ممکن است به ماهیگیری و یا کشاورزی بپردازند. فعالیت های آنان بر جنگل ها، تالاب ها و زمین های کشاورزی اثر می گذارد. رابطه نزدیک زنان با منابع طبیعی می تواند محیط زیست را حفظ کرده و به گسترش پایدار و موفقیت آمیز سازگاری با تغییرات آب و هوا یاری برساند. مشارکت زنان در تصمیم گیری های مرتبط با محیط زیست برای پایداری آینده این برنامه ها نقش کلیدی دارد.

زنی در حال گذاشتن هیزم درون یک اجاق (عکس از آسوشیتدپرس)
چنین اجاق های انرژی- کارآمد، در هندوستان برای حفظ منابع طبیعی به زنان کمک می کند (عکس از آسوشیتدپرس)

در عرصه همگانی، اکنون توانایی های بالقوه زنان از راه آموزش، تعلیم مهارت های حرفه ای و کنترل بیشتر بر منابع تحقق یافته است. موافقتنامه های بین المللی و مطالعات چندکشوری  راهکارها را فراهم کرده است، ولی برای دست یافتن به کامیابی به کارگیری درست آنها با رعایت جنبه های فرهنگی از اهمیت بسیاری برخوردار است. در جنوب آسیا و آفریقا، اجاق های انرژی- کارآمد خورشیدی نه تنها شرایط زندگی آنها را بهبود می بخشد بلکه به حفظ جنگل ها نیز کمک می کند.

مشارکت دادن زنان به طور برابر، به کارگیری دانسته های عملی آنان، و تقویت توانایی های آنان در مدیریت منابع به سود همه خواهد بود.

وانگاری ماتای در حال استفاده از تلفن همراه (عکس از آسوشیتدپرس)
وانگاری ماتای که جنبش کمربند سبز را در کنیا بنیاد نهاد، به خاطر فعالیت هایش در زمینه محیط زیست و حقوق زنان، جایزه صلح نوبل را دریافت کرد. (عکس از آسوشیتدپرس)

پاسداران و رهبران محافظت از محیط زیست

در بسیاری از مناطق، زنان نقش کارشناسان محیط زیست، آموزش دهندگان، نوآوران و رهبران جنبش های محیط زیست را به عهده دارند. جنبش کمربند سبز در کنیا توسط زنده یاد وانگاری ماتای بنیاد نهاده شد ، وی در سال ٢٠٠۴ جایزه صلح نوبل را دریافت کرد. آلبینا روییز، کارآفرین اجتماعی در پرو و سازمان او به نام شهر سالم، به جوامع محلی برای مدیریت بازیابی خاکروبه ها کمک می کند. حبیبه سرابی، نخستین فرماندار زن در استان بامیان افغانستان، نخستین پارک ملی این کشور به نام بند امیر را بنیاد کرد. فرانسیس بینکی آمریکایی به عنوان رییس شورای دفاع از منابع طبیعی در سیاستگذاری های جهانی نقش داشت.

زنی در کنار صفحه های خوشیدی ایستاده است (عکس از آنو ساکسینا)
این زن به عنوان یک مهندس نیروی خورشیدی توسط دانشکده بیرفوت، یک سازمان غیردولتی در راجستان هند آموزش دیده است. مهندسان نیروی خورشیدی هم کسب درآمد می کنند و هم کیفیت زندگی روستایی را بهبود می بخشند.

به همت سازمان هایی مانند دانشکده بیرفوت، تاسیسات خورشیدی که توسط زنان مهندس نیروی خورشیدی نگهداری می شوند اکنون حتی در روستاهای دوردست انرژی را در دسترس قرار می دهند. یکی از شعارهای دانشکده بیرفوت، “جهان روستایی را با تغییر تک تک زن ها می توان دگرگون کرد،” نشان دهنده نقش حیاتی زنان در پایداری جوامع انسانی و منابع طبیعی است.