همزمان با رشد اقتصادهای مدرن، جویندگان کار در سراسر جهان جوامع روستایی را ترک کرده و اغلب با زبان ها، آداب و رسوم، و مراسم آیینی نیاکان خود بدرود می گویند و به شهرها نقل مکان می کنند. این امر به ویژه در مورد اقلیت های بومی ساکن کشورهایی که به سرعت رو به توسعه هستند، صدق می کند.

این تنها مردم شناسان و نژادشناسان نیستند که نگران این موضوع هستند. و این فقط آنها نیستند که باور دارند وقتی افراد بومی، زبان و آداب و رسوم خود را از دست می دهند، در واقع چیزی بسیار ارزشمند از بین می رود.

در سال ٢٠٠۱ ایالات متحده صندوق سفیران ایالات متحده برای حفظ آثار فرهنگی  (AFCP) را برای پاسداشت و حفظ بناهای تاریخی، آثار باستانی، و مکان های باستان شناسی، و همچنین زبان ها، آیین ها، و آداب و رسوم مردمان بومی سراسر جهان راه اندازی کرد.

سه طرحی که در سال های اخیر با کمک صندوق سفیران ایالات متحده برای حفظ آثار فرهنگی تکمیل شده اند، نشان می دهند که چگونه ایالات متحده به جوامع بومی کمک می کند تا سنت های ارزشمند خود را زنده نگه دارند.

 چین: حفظ میراث معنوی چیانگ

مردمان چیانگ از جمله کهن ترین اقلیت های نژادی چین هستند. در اسناد و مدارک نوشتاری ٢٫۳٠٠ سال پیش از آنها نام برده شده است. آنها به طور سنتی خدایان فراوانی – از جمله خدایان بهشت، خورشید، آتش، کوهستان ها، رودخانه ها، و درختان –  را می پرستیده اند. فرهنگ چیانگ بر آداب و رسومی که تحت هدایت یک شیبی – یا کاهن – برگزار می شدند، استوار بود.

اما وقتی زمین لرزه سال ٢٠٠۸ سیچوان روی داد، بیش از ۳٠ هزار نفر از چیانگ ها جان خود را از دست دادند. امروزه یک سوم چیانگ های باقی مانده در شهرها زندگی می کنند و دیگر به زبان بومی خود سخن نمی گویند. دو سوم باقی مانده دیگر نیز در روستاهایی زندگی می کنند که آداب و سنن آنها در کشور چین، که به سرعت در حال مدرنیزه شدن است، تهدید می شود.

مردان و پسران چیانگ در روستای دورافتاده کوهستانی آئر در چین به اجرای یک آیین سنتی پرداخته اند. (وزارت امور خارجه)

آئر یک روستای کوهستانی دورافتاده است که در آن ۵٠٠ تن از چیانگ ها زندگی می کنند. این روستا در زمین لرزه سال ٢٠٠۸ به شدت آسیب دید؛ بخش هایی از یک معبد و یک استوپا (توده خاکی بسیار بزرگی که یک مکان مقدس را مشخص می کند) که از ارکان اصلی آیین های سنتی این روستا بودند، ویران شدند. چیانگ های ساکن این منطقه مصمم بودند که این سازه ها را بازسازی کنند؛ اما آنها برای خرید ابزار و مصالح لازم، به اندازه کافی پول نداشتند.

در آن زمان بود که سفارت ایالات متحده در پکن دست به کار شد و در سال ٢٠٠٩ از محل اعتبارات صندوق سفیران ایالات متحده برای حفظ آثار فرهنگی مبلغ ۳٢ هزار دلار را جهت بازسازی به مرکز محافظت از میراث فرهنگی پکن پرداخت.

چیانگ ها دارای زبان نوشتاری نیستند. اما این طرح آنها را قادر ساخت تا از طریق ضبط صدا، فیلم، و یک متن نوشتاری (به زبان ماندارین) زبان و میراث فرهنگی خود را ضبط و ثبت کنند. این کار از یک فرهنگ زنده، که پیش از آن تنها به صورت سنتی و شفاهی به نسل های بعدی منتقل شده بود، محافظت کرد.

 لائوس: کشف شکوه و ایثار تائوئیسم

از جمله مهم ترین اقلیت های نژادی در کشور عمدتا بودایی لائوس، اقلیت یائو است که از دو گروه – یعنی ایو میِن ها و کیم دی مون ها (یا کیم مون ها) – تشکیل شده است و هر دوی این گروه ها پیرو شاخه ای از آیین تائوئیسم هستند.

شیوه سنتی زندگی آنها طی یک دهه گذشته و در نتیجه کوچ و جا به جایی در محل سکونت، تغییر کرده است و کارهای جدید جایگزین مشاغل کشاورزی پیشین آنها شده است.

این دگرگونی ها دشواری هایی را برای برخی از خانواده ها به وجود آورده اند و آنها را وادار کرده اند تا مصنوعات فرهنگی خود را بفروشند. در نتیجه از دست رفتن این اشیاء، آئین هایی که برای برپایی آنها به وجود این اشیاء نیاز است نیز ادامه نخواهند یافت و دیگر امکان تحویل دادن این اشیاء و دانش و آئین های مرتبط با آنها به نسل های آینده وجود نخواهد داشت.

افزون بر این، بیشتر یائوهایی که با سنت های فرهنگی بومی آشنا هستند، سالخورده اند. کارشناسان نگران این هستند که با از بین رفتن نسل سالخورده تر، ممکن است آداب و رسوم و آئین های فرهنگی نیز از بین بروند. اما با کمک صندوق سفیران ایالات متحده برای حفظ آثار فرهنگی اکنون امید آن می رود که فرهنگ یائو نجات یابد.

در لائوس چهار تن از نامزدان کهنوت، یائومین در یک آئین تائویی به کسوت کاهنی در می آیند. (وزارت امور خارجه)

یک کمک ۳۰ هزار دلاری از صندوق سفیران ایالات متحده برای حفظ آثار  فرهنگی از طریق سفارت ایالات متحده در ویتنام، طرحی دو ساله را به منظور ثبت مراسم کهنوت کیم دی مون ها برای کاهنان تائویی و همچنین یک آیین جشن سال نو ایو میِن ها، راه اندازی کرد.

یک انسان شناس با راهبان تائویی یائو و ریش سپیدان آنها رایزنی کرد و پس از آن، مستندسازی از آداب و رسوم تائویی از طریق مشاهدات، مصاحبه ها، و عکس ها انجام شد که نتیجه آن هم اکنون در مرکز هنرهای سنتی و مردم شناسی (TAEC) در بان خامیانگ بایگانی شده است. آئین کهونت کیم دی مون و همین طور جشن سال نو ایو میِن به صورت دیجیتالی و با کیفیت بالای صوتی وتصویری ضبط شدند.

نقطه اوج این پروژه برگزاری نمایشگاهی به نام “شکوه و ایثار: تائوئیسم در شمال لائوس” در مرکز هنرهای سنتی و مردم شناسی در لوآنگ پرابانگ، لائوس بود که به بررسی باورهای ایو میِن و کیم دی مون از طریق نمایش جامه های سنتی و اشیاء آئینی و همچنین پخش فیلم های ویدیویی از آئین های سنتی آنها می پرداخت. در مراسم گشایش این نمایشگاه زنان ایو میِن روش های نقش دوزی خود را به نمایش گذاشتند و مردان کیم دی مون نیز به خطاطی پرداختند.

نمایشگاه شکوه و ایثار از سال ٢۰۰٩ تا سال ٢۰۱۱ ادامه یافت و در این مدت بیش از ۱۳ هزار نفر از آن بازدید کردند. از همه مهم تر این است که آئین های تائویی و سنت های یائو برای نسل های آینده به ثبت رسیدند.

 بولیوی: کلیساهای کوچک جوامع محلی را گرد هم می آورند

چهار هزار متر بالاتر از سطح دریا، در آنتی پلانو، یا فلات کوهستان بلند، در بولیوی ده ها کلیسای کوچک جای گرفته اند. برای ساکنان کوراهوئارا دوکارانگاس این کلیساها طی مدت بیش از ۳٠٠ سال به منزله مراکز معنوی و اجتماعی عمل کرده اند.

مردم روستای کلکاتا در بولیوی در برابر کلیسای خود جمع شده اند. این کلیسا توسط نیاکان آنها در دوره استعماری اسپانیا ساخته شده بود. (وزارت امور خارجه)

کلیساهای کوراهوئارا دوکارانگاس که در سده های هفدهم و هجدهم میلادی توسط استادکاران بومی آیمارایی ساخته شده اند، تاریخ، باورها، و تکنیک های ساخت و ساز آیمارایی را با سبک مستعمراتی اسپانیایی درهم می آمیزند. برای مدت بیش از ٢٠٠ سال آیمارا از این کلیساها به عنوان نیایشگاه ها، مراکز تجمع جوامع محلی، و بناهای مهم استفاده کرده است.

به رغم آن که این کلیساهای کوچک پیرو مذهب کاتولیک رُم هستند، اما فضای داخلی آنها با تصاویری از کیهان شناسی و تاریخ مردم بومی آیمارا، که برای مدت بیش از ٢ هزار سال در آندز زندگی کرده اند، تزئین شده است. آثار هنری یکی از این کلیساهای کوچک به قدری زیبا است که عنوان “کلیسای سیستین آلتیپلانو” را کسب کرده است.

کلیسای کوراهوئارا دوکارانگاس بولیوی که در سال ۱۶٠۸ساخته شد، به خاطر آثار هنری بسیار زیبا و جذاب در فضای داخلی خود، عنوان “کلیسای سیستین آلتیپلانو” را کسب کرده است. (الی میلارد، فلیکر/Creative Commons)

قرار گرفتن در معرض هوای سرد و رطوبت برای مدت چندین قرن بسیاری از این کلیساها را فرسوده کرده است و برخی از آنها تقریبا تا حد فرو ریختن پیش رفته اند. آسیب وارده به بام های کاهگلی آنها موجب بالا بودن میزان رطوبت در فضای داخلی آنها شده که این نیز به نوبه خود گچکاری ها و رنگ دیوارهای کلیساها را بیشتر تهدید می کند.

خوشبختانه آیمارا قادر بود تا ۱۱ باب از این کلیساها – از جمله “کلیسای سیستین آلتیپلانو” – را با کمک سفارت ایالات متحده در لاپاز حفظ کند. این سفارتخانه از طریق صندوق سفیران ایالات متحده برای حفظ آثار فرهنگی مبلغ ۸٢ هزار و ۸۰۰ دلار را به قلمرو کلیسای سانتیاگو دو کوراهوئارا دوکارانگاس پرداخت. همزمان با آغاز کار، ساکنان محلی آئینی را برگزار کردند و از پاچاماما (مام زمین) اجازه خواستند تا پروژه را آغاز کنند و در حین انجام عملیات بازسازی نیز آئین های آیمارایی بیشتری برگزار شدند.

پدر گابریل آنته کوئرا، کشیش روستائیان، بر این باور است که این پروژه بازسازی، جوامع محلی پراکنده آیمارا را، که در سراسر گستره آلتیپلانو پخش بوده اند، گرد هم آورده است. آنته کوئرا می گوید: “آنها همچنین به ارزش تاریخی و فرهنگی مهم کلیساهای کوچک خود پی برده اند… آنها اکنون به جوامع محلی و کلیساهای خود افتخار می کنند.”

صندوق سفیران ایالات متحده برای حفظ آثار فرهنگی از بناهای تاریخی، آثار باستانی، و مکان های باستانی و آیین ها و فرهنگ سنتی در بیش از صد کشور در سراسر جهان حمایت می کند.