Mode vrijwaren van dwangarbeid

Met grootouders die als kleermaker en naaister werkten, is het normaal dat Soraya Wancour een emotionele band voelt met kleding. Toen de Belgische ontwerpster in 2020 Studio AMA in Gent oprichtte, wou ze kleding maken die er niet alleen goed uitzag, maar die mensen ook met trots zouden dragen.

Wancour behoort tot een groeiende groep ontwerpers die ervoor wil zorgen dat kleding duurzaam en zonder dwangarbeid wordt geproduceerd, waarbij zowel mens als winst centraal staan. Voor Wancour is het van cruciaal belang om te weten hoe, waar en door wie haar kleding wordt gemaakt – een transparante toeleveringsketen dus.

Ze recyclet oude of afgedankte stoffen voor haar ontwerpen en werkt samen met lokale werkplaatsen waar mensen werken met een handicap of mensen die anders met moeite de weg naar de arbeidsmarkt vinden. Door samen te werken met lokale producenten, probeert Wancour de mate waarin haar kleding kan worden aangetast door dwangarbeid en andere onethische praktijken die de globale kledingaanvoer teisteren, te beperken.

De markt hunkert naar duurzame “goederen met een transparante waardeketen, producten waar [een] verhaal aan verbonden is”, vertelde Wancour aan ShareAmerica, eraan toevoegend dat mensen producten willen waarmee ze “een emotionele link” kunnen hebben.

“Al te vaak waardeert de mode-industrie de mensen die deze kleding maken niet en ook niet de mensen die de kleding dragen”, zei ze.

Staande vrouw in kledingstudio (© Kevin Faingnaert)
Soraya Wancour in haar kledingstudio. (© Kevin Faingnaert)

Een scherp voorbeeld van wat Wancour zorgen baart is te vinden in de Xinjiang-regio van de Volksrepubliek China (PRC). De regio is een belangrijke producent van katoen. In een rapport van het Amerikaanse Ministerie van Arbeid uit 2020 wordt geschat dat meer dan 100.000 overwegend islamitische Oeigoeren en leden van andere religieuze en etnische minderheidsgroepen mogelijks in gedwongen omstandigheden werken terwijl ze textiel, draad, garen, handschoenen en andere waren produceren. Sinds 2017 heeft de Volksrepubliek China ook meer dan 1 miljoen Oeigoeren en anderen in interneringskampen vastgehouden.

De “Coalitie om dwangarbeid in de Oeigoerse regio te beëindigen” schat dat het aandeel katoenen kleding op de wereldmarkt dat besmet is met dwangarbeid door Oeigoeren een op vijf is.

Afbeeldingen van katoen, draad en stof met beschrijving van de stappen waarbij Oeigoerse dwangarbeid wordt gebruikt (State Dept./S. Gemeny Wilkinson)
(State Dept./S. Gemeny Wilkinson)

Op de wereldmarkt kunnen katoenvezels en producten meerdere keren van eigenaar wisselen, wat leidt tot een “ondoorzichtige toeleveringsketen”, zegt Patricia Jurewicz, oprichter en chief executive officer van het Responsible Sourcing Network in Berkeley, Californië.

Overheden en belangengroepen nemen maatregelen om de toeleveringsketens transparanter te maken. In 2021 hebben de Verenigde Staten de invoer verboden van alle goederen, inclusief katoenproducten, die terug te voeren zijn naar Xinjiang. Het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken moedigt consumenten aan om de producten die ze kopen te onderzoeken naar links met dwangarbeid of andere uitbuitende arbeidspraktijken en om bedrijven te informeren over hun bezorgdheid hieromtrent.

De Europese Unie, Frankrijk en Duitsland hebben ook vereisten gesteld of voorgesteld opdat grote bedrijven due diligence-analyses zouden uitvoeren om de mensenrechten in hun toeleveringsketens te beschermen.

Fashion Revolution, een in Londen gevestigde non-profitorganisatie lanceerde in 2021 de campagne ‘Who Made My Fabric’ om mensenrechtenschendingen in toeleveringsketens met oorsprong in China en andere landen aan de kaak te stellen. De non-profitorganisatie beoordeelt bedrijven op de hoeveelheid informatie die ze vrijgeven over de herkomst van hun producten.

Carry Somers, de oprichter van Fashion Revolution, zegt dat bedrijven hun onthullingen vergroten naarmate het publieke bewustzijn over mensenrechtenschendingen toeneemt. “Merken en retailers hebben een duidelijke verantwoordelijkheid om naar hun toeleveringsketen te kijken om mensenrechtenrisico’s en -effecten te identificeren”, zegt Fashion Revolution op haar website. “Het in kaart brengen en openbaar maken van hun toeleveringsketens is een noodzakelijke eerste stap om deze risico’s en gevolgen aan te pakken.”

Arbeiders die katoenspoelen verpakken (© Mark Schiefelbein)
Oeigoeren en leden van andere etnische minderheidsgroepen worden gedwongen te werken op velden en fabrieken in China. Hierboven een werknemer in een fabriek voor katoengaren in de Chinese regio Xinjiang in 2021. (© Mark Schiefelbein/AP Images)